مقدمه:
نوعی از تشیع، در جامعه ی امروز ما به عنوان دین رسمی پذیرفته شده که بخش هایی از قواعد نظری و قوانین عملی آن، در هیچ کتاب و سندی نوشته نشده و مستند به هیچ سند معتبری از وحی نیست، ولی به شدت در عمل، مراعات می شود و بدنه ی اصلی فرهنگی دینداری عوام شیعه ی امروز را تشکیل می دهد، این نوع از تشیع را «تشیع نانوشته» می نامیم.
چون این دیدگاه ها و اعمال، در نزد تقریباً عموم شیعیان ایران رایج است، از آن به «تشیع» یاد می کنیم ولی در حقیقت، اینها تشیع ناب و خالص نیست. و از آن جهت به آن «نانوشته» می گوییم که عمده ی آن، حتی در جایی نوشته نشده و فقط به صورت سینه به سینه از نسلی به نسل بعد منتقل می گردد، یا به صورت موجی توسط رسانه های جمعی (تلویزیون، رادیو، اینترنت و روزنامه) به قالب عملی دینی جلوه گر می شود.
البته باید توجه داشت که این دیدگاه ها و آداب عملی، از مواردی انتخاب شده که عمومیت دارد و قسمت زیادی از دیدگاه ها و آداب و رسوم شیعیان در نقاط مختلف ایران، در آن نیامده است.
همچنین لازم به ذکر است که این دیدگاه ها و آداب، مربوط به شیعیان ایران است و اگر دیدگاه ها و آداب سایر شیعیان مانند شیعیان عراق، عربستان، هند و پاکستان مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد، عجایب و غرایب بسیار دیگری بر این مجموعه افزوده می شود.
و نیز باید توجه داشت که این دیدگاه ها و آداب و رسوم، مربوط به زمان حال است و از آنچه در گذشته، رایج بوده و اکنون مورد توجه نیست، چشم پوشی شده است. امیدواریم روزی بیاید که موارد یاد شده در ذیل، با موارد منهاجی آن، جایگزین گردد.
در ادامه، نمونه هایی از تفاوت «تشیع نانوشته» به همراه مقایسه اش با دیدگاه ها و اعمال توصیه شده در «منهاج فردوسیان» را بیان می کنیم تا تفاوت این دو نوع از تشیع، بهتر آشکار شود. البته لازم به ذکر است که بعضی از این دیدگاه ها و رفتارها، دین نیست بلکه «آئین» است یعنی به عنوان تشیع بدان پرداخته نمی شود ولی در حد دستورات دینی، محترم شمرده می شود.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
دیدگاه های تشیع نانوشته در باره ی مردگان و عالم آخرت:
۱. در تشیع نانوشته معتقدند نوشتن وصیت نامه، نحس و بدشگون است.
در منهاج فردوسیان معتقدند نوشتن وصیت نامه، ضروری است.
۲. در تشیع نانوشته معتقدند تلقین محتضر، موجب تضعیف روحیه ی او و اطرافیانش می شود و ترک می کنند.
در منهاج فردوسیان معتقدند تلقین، موجب نجات محتضر از هلاکت ها و رهایی او از ترس های پیشِ رویش می باشد.
۳. در تشیع نانوشته معتقدند قرآن خواندن برای اموات در قبرستان و در کنار قبرشان، با ارزش تر از تلاوت قرآن در خانه یا مسجد است.
در منهاج فردوسیان معتقدند برتری تلاوت قرآن برای شادی روح مردگان در قبرستان نسبت به مسجد، ثابت شده نیست.
۴. در تشیع نانوشته معتقدند تلاوت قرآن تا سه روز در کنار قبر مرده ی جدید، مایه ی نیامدن نکیر و منکر به سراغ آن مرده می شود.
در منهاج فردوسیان معتقدند چنین سفارشی نیامده است و نقشی در سؤال قبر ندارد.
۵. در تشیع نانوشته معتقدند رفتن به مجالس شادی مانند عروسی حتی اگر در حد خواندن خطبه ی عقد باشد، تا مدتی بعد از درگذشت مردگان، بی احترامی به مرده و بازماندگان اوست.
در منهاج فردوسیان معتقدند چنین چیزی به عنوان بی احترامی به مُرده و بازماندگانش معرفی نشده است.
